|
-
Położenie:
państwo w Afryce Północno-Wschodniej oraz częściowo w Azji
(na półwyspie Synaj); graniczy z: Libią (zach.), Sudan (pd.),
Izrael (wsch.)
- Powierzchnia:
ok. 1 100 000 km2
-
Stolica:
Kair
- Główne
miasta:
Aleksandria, Port Said, Suez, Asuan, Asjut, Fajum
- Ludność:
ok. 70 00 000; przyrost naturalny 2%
- Gęstość
zaludnienia:
65 osób na km2
- Średnia
długość życia:
63 lata (mężczyźni 63, kobiety 65)
- Języki:
arabski, języki nubijskie
-
Analfabetyzm:
25%
- Religie:
islam, chrześcijaństwo obrządku koptyjskiego
- Produkt
narodowy brutto:
710 USD na 1 mieszkańca
- Waluta:
funt egipski
- Głowa
państwa:
prezydent Mohamed Hosni Mubarak od 1981 r.
- Szef
rządu:
premier Nazief.
- Ustrój
polityczny:
Republika
- Partie
polityczne:
Partia Narodowo-Demokratyczna, Postępowa Partia
Jedności,
Socjalistyczna Partia Liberalna
- Produkty
eksportowe: ropa naftowa, produkty ropopochodne, bawełna,
wyroby bawełniane, aluminium, ryż, warzywa, owoce, artykuły chemiczne
Warunki
naturalne: Egipt dzieli się na 4
regiony geograficzne - Pustynię Libijską (Zachodnią), Pustynię
Arabską (Wschodnią), dolinę i deltę Nilu oraz półwysep Synaj. Na
wschód od granicy z Libią ciągnie się Pustynia Libijska z suchymi
wapiennymi skałami, zajmująca dwie trzecie powierzchni kraju. Na południu
pustyni góry dochodzą do wysokości około 2000 m n.p.m. Na północy
znajduje się depresja Al-Kattara (133 m p.p.m.). Wzdłuż Nilu i Morza
Czerwonego rozciąga się kamienista Pustynia Arabska, z erozyjnymi górami
Atbaj (najwyższy szczyt Dżabal Szaib al-Banat, 2187 m n.p.m.) i
piaskowcowymi płaskowyżami. Wzdłuż południowej części wybrzeża
ciągną się góry przechodzące w Wyżynę Abisyńską. Morze Czerwone
poprzez Zatokę Sueską połączone jest z Port Saidem i z Morzem Śródziemnym
Kanałem Sueskim. Na wschód od kanału leży półwysep Synaj, pustynny
i górzysty, z najwyższym szczytem, Górą Świętej Katarzyny, 2637 m
n.p.m. Jedyną stałą rzeką jest Nil, którego żyzna dolina o szerokości
od 3 do 15 kilometrów ciągnie się na wschód od Pustyni Libijskiej.
Na Nilu wybudowano (1960-1970) Wielką Tamę Asuańską, w wyniku czego
powstał sztuczny zbiornik wodny zwany Jeziorem Nasera.
Klimat:
zwrotnikowy skrajnie suchy, jedynie w wąskim pasie wybrzeża Morza Śródziemnego
podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego. Lato (od maja do października)
jest gorące i suche, z możliwymi gwałtownymi spadkami temperatury w
nocy. Zima jest chłodniejsza, zwłaszcza w regionach pustynnych. Na
wiosnę (od końca kwietnia do czerwca), wieje hamsin, gorący suchy
wiatr, niosący pył pustynny, burze piaskowe i upały. Średnia
temperatura stycznia na północy wynosi 12-14oC, na południu
do 17oC, a lipca około 23oC na północy, do 33oC
na południu. Roczna suma opadów na północy wynosi do 200 mm, na południu
zaledwie do kilku milimetrów.
Fauna
i flora: na większości
obszarów pustynnych występują suchorośla czyli kserofity. Jedynie
na Pustyni Arabskiej rośnie mimoza, trawy i tamaryszek. Zwierzęta
pustynne to gazele, hieny, szakale, różnorakie gryzonie, skorpiony, węże
i wiele owadów. W pobliżu zbiorników wodnych lub płytkich wód
podziemnych rosną palmy daktylowe i widlice tebańskie. Żyzna dolina
Nilu jest miejscem upraw rolniczych. Oprócz bogactwa roślin i żyjącego
w dolinie ptactwa wodnego zatrzymuje się tu wiele przelotnych ptaków,
znajdując obfite pożywienie. W delcie Nilu często spotyka się
mangusty, czaple białe i ibisy.
Kultura
i sztuka: to przede
wszystkim wspaniała architektura piramid, świątyń egipskich i
grobowców (a także imponująca rzeźba), pozostająca na usługach władców
i religii. W Starym Państwie skodyfikowano tzw. kanon egipski, będący
zbiorem zasad kompozycji oraz proporcji w sztuce i architekturze. Ustalał
on sposoby przedstawiania postaci zależnie od przynależności
klasowej: w rzeźbie - panującego w postawie siedzącej lub kroczącej,
nieodmiennie młodego, urzędników-realistycznie, lud zawsze przy
pracy. W malarstwie i płaskorzeźbie głowa i kończyny osoby
portretowanej przedstawiano z profilu, a barki i oko - frontalnie.
Kompozycja miała układ pasowy. Niezwykłym osiągnięciem cywilizacji
egipskiej były hieroglify, czyli pismo ideograficzno-spółgłoskowe.
Rozkwit literatury egipskiej przypada na czasy Średniego Państwa
(poezja, pieśni i hymny). Współcześnie najwybitniejszym egipskim
literatem jest laureat Nagrody Nobla z roku 1988, Nagib Mahfuz.
Atrakcyjne
miejsca: główną
atrakcją Egiptu są piramidy z okresu Starego Państwa: najstarsza,
schodkowa - Dżosera w Sakkarze, tzw. łamana i tzw. czerwona króla Snofru w
Dahszur
oraz w Gizie (przedmieście Kairu) - Cheopsa (największa w Egipcie, w
okresie swojej świetności wznosząca się na 146.5 m), Chefrena i Mykerinosa, a także strzegący
tych piramid Sfinks. Najcenniejszymi
budowlami sakralnymi są świątynie w Luksorze i Karnaku, a także
nekropolie (Teby Zachodnie) w Dolinie Królów (m.in. grobowiec
Tutenchamona) i w Dolinie Królowyych (grobowiec Nefretari). Ponadto w
Aleksandrii wiele zabytków z czasów rzymskich, m.in. amfiteatr,
kolumna Pompejusza, katakumby. W Kairze i Aleksandrii znajdują się
liczne stare meczety i kościoły koptyjskie. W Kairze warto też
zwiedzić Muzeum Egipskie, założone w 1857 roku, którego zbiory
obejmują wszystkie fazy cywilizacji dawnego Egiptu od czasów
predynastycznych do epoki grecko-rzymskiej. |